Видео
Карта
книги центр
Галерея
Гости

Mehmonlar

Яндекс.Метрика

4-БОБ. ЗУЛМ ҚИЛСА ҲАМ, ОТА-ОНАГА ЯХШИЛИК ҚИЛАВЕРИШ ҲАҚИДА

Категория: Бир ҳадис шарҳи
Создано 12 Июль 2018 Просмотров: 3138

٧ - حدثنا حجاج قال: حدثنا حماد هو بن سلمة عن سليمان التيمي عن سعيد القيسي عن بن عباس قال: "ما من مسلم له والدان مسلمان يصبح إليهما محتسبا إلا فتح له الله بابين يعنى من الجنة وإن كان واحد فواحد وإن اغضب أحدهما لم يرض الله عنه حتى يرضى عنه" قيل: "وإن ظلماه" قال: "وإن ظلماه".

  1. Бизга Ҳажжож ҳадис айтди. У: Ҳаммод Саламанинг ўғли Сулаймон ат-Таймидан у эса Сайид ал-Қайсидан у эса Ибн Аббосда ҳадис айтди, - деди. Абдуллоҳ ибн Аббос (р.а.): “Бир мусулмон кишининг мусулмон ота-онаси бўлиб, иккаласига яхшилик қилиб тонг оттирса, албатта, Аллоҳ унга жаннатдан икки эшикни очади. Агар бири бўлса битта эшикни очади. Агар уларнинг бирини ғазабини келтирса, ҳатто у рози бўлмагунча Аллоҳ ҳам рози бўлмайди”, - деди. “Ота-онаси унга зулм қилган бўлсачи”, - дейилди. “Ота-онаси унга зулм қилган бўлса ҳам”, - деди.

Ҳадиснинг умумий маъноси:

“Бир мусулмон кишининг мусулмон ота-онаси бўлиб, иккаласига яхшилик қилиб тонг оттирса,”

Киши ота-онаси ҳаёт бўлиб, ўзи ва ота-онасини ислом динида бўлиши айни бир саодатдир. Мусулмон киши мусулмон ота-онасига яхшилик ва яхши ниятлар ила кунни қаршилаши бу саодат устига яна бир саодатдир.

 “албатта, Аллоҳ унга жаннатдан икки эшикни очади.”

Мусулмон кишига бўлган бу саодат – ота-онасига қилган хизмати сабабли Аллоҳ таоло унга жаннат эшикларидан иккисини очмоғидир. Яъни, отасига қилган хизматлари туфайли жаннатнинг бир эшигини, онасига қилган хизматлари учун жаннатнинг яна бир эшигини очади.

“Агар бири бўлса битта эшикни очади.”

Мабодо, ота-онадан бири вафот этиб бири қолган бўлса, бу ҳолат ҳам мусулмон фарзанд учун жаннатга киришга иккита бўлмасада ҳали яна бир имконият бор деганидир. Мусулмон фарзанд ота-онасидан ҳаёт бўлган бирига қилган хизмати сабабли Аллоҳ таоло унга жаннатнинг бир эшигини очади.

Имом Термизий ва имом Абу Довуд Абу Дардоъ розияллоҳу анҳудан шундай ривоятни келтиришганлар: “Бир киши Абу дардоънинг ҳузурига келиб: Мени бир хотиним бор, аммо онам уни талоқ қилишимни буюрмоқда, – деди. Абу Дардоъ: Мен Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Ота-она жаннат эшикларининг ўртасидир. Хоҳласанг бу эшикларни (ўзингдан) зое қилгин (нари суриб ташлагин), хоҳласанг уларни (ўзинг учун) омон сақлаб қол,” – деб айтаётганларини эшитганман, – деди.”

Демак, ҳадисдан маълум бўладики, ота-она инсон учун жаннатга кириш эшигидир. Кимки, мана шу эшикларни холий ҳаётида топар экан, дарҳақийқат бу унга бахтли-саодатли бўлиши учун яратган зот Аллоҳ таоло томонидан берилган улкан имкониятдир. Бу имкониятдан қандай фойдаланиш у банданинг ўзига боғлиқ. 

“Агар уларнинг бирини ғазабини келтирса, ҳатто у рози бўлмагунча Аллоҳ ҳам рози бўлмайди”, - деди.

Фарзанд ота-онанинг ёки улардан бирини ғазабини келтиришдан, уларга оқ бўлишдан сақланиши лозим. Ҳатто улардан бирини ғазабини келтириш инсонни охиратини куйишига, заволига олиб келади. Фарзанд доимо уларнинг кўнглини хурсанд қиладиган сўзларни топиб сўзламоғи унинг бурчи ҳисобланади. Чарчаб турган ҳолида ҳам уларнинг хизматидан малоллланмаслик лозим. Уларнинг ҳузурида бақириш, ёхуд сўз оҳангини кўтариб жеркиш у ёқда турсин, “уф” деган сўзни ҳам айтиш мумкин эмас. Аллоҳ таоло Исро сурасининг 23-оятида “Парвардигорингиз, ёлғиз Унинг Ўзига ибодат қилишларингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишларингизни амр этди. Агар уларнинг (ота-онангизнинг) бирови ёки ҳар иккиси сенинг қўл остингда кексалик ёшига етсалар, уларга қараб “уф” тортма ва уларнинг (сўзларини) қайтарма! Уларга (доимо) яхши сўз айт!” деб ота-онага қандай муомала қилиш кераклигини қатъий қилиб белгилаб берди.

Жумладан, Имом Термизий Абдуллоҳ ибн Умар (р.а)дан ривоят қилган ҳадисда (бу ҳадиснинг зикри юқорида келтирилди, 2-ҳадис) Аллоҳ таолонинг рози бўлиши ота-онанинг рози бўлишига ва Унинг ғазаби ҳам ота-онанинг ғазабига боғлиқлигини келтирилса, бошқа бир ҳадисда ота-онаси зулм қилса ҳам фарзандлар ота-онага яхшилик қилиш лозимлиги уқтирилган; Абдуллоҳ ибн Умар деди: “Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи ва саллам: “Роббнинг розилиги ота-онанинг розилигидадир ва Роббнинг ғазаби ота-онанинг ғазабидадир,” – дедилар”. Имом Термизий ривояти.

“Ота-онаси унга зулм қилган бўлсачи”, – дейилди.

“Ота-онаси унга зулм қилган бўлса ҳам”, - деди.

Аслида ота-она фарзанд учун ҳеч қачон ёмонликни ирода қилмайди. Дунёдаги не яхшиликлар бўлса, уларни барчасини ота-она фарзандига илинади. Аммо баъзи ўринларда фарзанд билан ота-она ўртасидаги ўзига ёқмаган муомалотларни фарзандлар зулм ўрнида қабул қилишади. Агар бу ҳолатларнинг замирини олиб қаралса, фарзанд ота-онаси томонидан зулм деб қабул қилган нарсаси аслида ота-она томонидан фарзандига эзгулик ниятида қилинган иш бўлади. Аммо фарзанднинг нотўғри талқин қилиши оқибатида бу ишларни у ўзига нисбатан қилинган зулм деб қабул қилади.

Яна бир ҳолат; ота-онани қариганидан кейин уларни нафақа билан таъминлаш фарзанднинг бурчи ҳисобланади. Агар таъмин этмаса, ота-она фарзанднинг мулкидан сўрамасдан “ўғринча” фойдаланишга ҳаққи бор. Жобир ибн Абдуллоҳ, Сумра, Али ибн Абу Толиб, Абу Жаъфар, Абдуллоҳ ибн Амр, каъб ал-Ахбор ва Абдуллоҳ ибн Масъудлардан (уларни барчасидан Алоҳ рози бўлсин) ривоят қилинган машҳур ҳадисда келтирилишича  фарзанднинг барча мулки отага тегишли ҳисобланади. Ҳатто, ота фарзандидан сўрамасдан унинг мулкидан ўз эҳтиёжига яраша тасарруф этиши мумкин. Бу масалада она ҳам ота каби фарзанднинг молу мулкида ҳақдор ҳисобланади.

Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бир киши Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб отаси уни мулкидан сўрамасдан олаётганини шикоят қилиб келди. Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи ва саллам: “Ўзинг ҳам, молу давлатинг ҳам ота (она)нгга тегишли,” – дедилар.”

 

Ҳадисдан олинадиган фойдалар:

  1. Ота-онага яхши хизмат қилиш ниятида тонг оттириш.
  2. Ота-онанинг ҳар бири фарзанд учун жаннатнинг бир эшигидир.
  3. Уларнинг розилиги сабабли фарзандларга жаннат эшиклари очилади.
  4. Ота-онани рози қилиш – Аллоҳ таолони рози қилишдир.
  5.  Ота-она фарзанд учун зулм қилсалар ҳам фарзанд уларга нисбатан хизматларини тўхтатмаслиги.

 

Қобилов Нодир Сиддиқович,
Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқотлар маркази илмий ходими,
Самарқанд Ҳадис мактаби ўқитувчиси,
“Соғиш ота” жомеъ масжиди имом-хатиби

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

Отделы
популярные материалы
журнал Имам Бухарий сабоклари
Новости
  • 1
  • 2
  • 3
ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИГИДА СЕМИНАР-ТРЕНИНГ ЎТКАЗИЛДИ

ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИ…

26-07-2018 Hits:5658

26 июль куни АҚШ Тинчлик институтининг Марказий Осиё ва Афғонистон дастурлари бўйича директори Скот Ворден, АҚШ тинчлик институтининг катта илмий... Batafsil...

Самарқанд гавҳари

Самарқанд гавҳари

26-07-2018 Hits:5693

Давлатимиз раҳбари 2016 йил 18 октябрда Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимида Самарқанддаги Имом Бухорий ёдгорлик... Batafsil...

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро семинар‑тренинг бўлиб ўтди

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро сем…

25-07-2018 Hits:5786

2018 йил 24 июль куни Самарқанд давлат университетида ИБХИТМ ҳамкорлигида АҚШ Глобал илмий нашрлар директори Парвиз Моривидж ва Нью‑Йорк Бингемтон... Batafsil...

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

23-07-2018 Hits:5849

20 июль куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг мажлислар залида “Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик”... Batafsil...

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот марказига ташриф буюрди.

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбар…

16-07-2018 Hits:5511

15 июлъ куни Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Cиражуддин Қуреший Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Меҳмонни Имом Бухорий халқаро илмий‑тадқиқот... Batafsil...

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун 100 миллион доллар грант ажратилади

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун…

20-07-2018 Hits:5870

Президент Шавкат Мирзиёев Ядро физикаси институтида   Фанлар академияси ва илмий-тадқиқот институтлари вакиллари, академиклар, олимлар, ёш тадқиқотчилар билан мулоқот қилди.  Мамлакатимизда... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан Саудиядаги “Сунна ва турос ан-набавий маркази” ўртасида илмий-тадқиқот ва қўлёзмаларни ўрганиш бўйича ҳамкорлик ишлари йўлга қўйилди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

06-07-2018 Hits:4799

Жорий йилнинг 1–5 июлъ кунларида Малайзия Республикасида бўлиб ўтган “Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатларга бағишланган иккинчи халқаро конференция” ва “Қўлёзмаларни ўрганиш усуллари”... Batafsil...

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USIM) ВА ИБХИТМ ЎРТАСИДА ХАЛҚАРО АЛОҚАЛАРНИ ЎРНАТИШ БЎЙИЧА КЕЛИШУВ БИТИМИ ИМЗОЛАНДИ

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USI…

04-07-2018 Hits:4854

2018 йил 3-июль куни Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази вакиллари ва Малайзия ислом илмлари университети ректори профессор, Датоъ Муса Аҳмад... Batafsil...

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛАРНИ ЎРГАНИШ ЎҚУВЛАРИДА

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛА…

27-06-2018 Hits:3966

  Олдин хабар берганимиздек, Марказ илмий ходимларидан 3 нафари – О.Муҳаммадиев (Илмий котиб), Т.Эвадуллаев (Диний-маърифий тадбирлар бўлими бошлиғи) ва Й.Исаев. (Қўлёзмалар... Batafsil...

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамкорлик алоқалари юксак натижа беражак

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамко…

17-07-2018 Hits:5075

Жорий йилнинг 16 июль куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Ҳиндистон ислом маданияти маркази директори Сиражуддин Қурайши билан учрашув бўлиб ўтди. Мартабали... Batafsil...

Делегация Центра Имама Бухари нанесла визит в Малайзию

Делегация Центра Имама Бухари нанесла ви…

17-07-2018 Hits:1570

Посольством Узбекистана в Малайзии ведется активная работа по продвижению инициатив и предложений президента республики, озвученных на Первом саммите ОИС по... Batafsil...

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ САМАРҚАНД БЎЛДИ

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ СА…

04-06-2018 Hits:2864

Туркиянинг Dirilispostasi.com номли интернет нашрида жорий йилнинг 4 июн куни бир гуруҳ туркиялик профессор ва докторлардан иборат делегациянинг Самарқандга, хусусан,... Batafsil...