Видео
Карта
книги центр
Галерея
Гости

Mehmonlar

Яндекс.Метрика

ҲАЖ КИТОБИ (8-қисм)

Категория: Мунозара
Создано 09 Июль 2018 Просмотров: 2335

ФАСЛ

Эҳромдаги кишининг ҳайвонларни овлаши

Эҳромдаги кишига қуруқликдаги ҳайвонларни овлаш ҳаром қилинган, аммо денгиздаги ови ҳалол. Бунга Аллоҳ таолонинг: “Сизларга денгиз (ҳайвонларини) овлаш ҳалол қилинди”, деган ояти далилдир.

Қуруқликдаги овдан мурод қуруқликда туғилиб, қуруқликда яшайдиган ҳайвонлардир. Аммо денгиз овидан мақсад сувда туғилиб ва сувда яшайдиганлардир. Овнинг умумий маъноси у ов қилинувчи жонивор асл яратилишида ёввойи, (одамлар кўзидан) қочиб юрадиган жонзотдир.

Пайғамбаримиз (с.а.в.) фавосиқ деб аталмиш бешта жонзотни бундан истисно қилганлар. Яъни, уларни инсон эҳромда бўлганида ҳам ўлдириши мумкин. Улар: қопағон ит, бўри, калхат, қарға, илон ва чаён. Чунки булар инсонларга зарар етказувчилардир.

Қарғадан мурод , у ахлат ейди. Бу Абу Юсуфдан ривоят қилинган.

Эҳромдаги киши бирор овни ўлдирса ёки уни ўлдирадиган кишига кўрсатса, у жазоланиши керак. Ўлдирганга жазо “Эй, имон келтирганлар, эҳромда бўлган чоғингизда бирор овни ўлдирманг! Сизларнинг орангиздан ким қасддан бирон овни ўлдирса, (унга овнинг баробарида) жазо бордир” оятига биноандир.

Агар овни кўрсатиб берувчи Ҳарам ичидаги эҳромсиз бўлса, унга ҳеч нарса вожиб бўлмайди.

Бу ҳукмда қасддан қилувчи билан унутиб қилувчи баробар.

Шунингдек, биринчи бошлаган ва қайта-қайта қилувчи ҳам баробар. Бунинг белгиланга жазоси икки адолатли киши томонидан баҳоланади, кейин у жазони ўташда ихтиёри ўзида бўлади, хоҳласа овнинг қиймати қурбонликка етса, қурбонлик сотиб олиб сўяди, хоҳласа пулига таом сотиб олиб, ҳар бир мискинга ярим соъ (1,8 кг) буғдой ёки бир соъ (3,6 кг) арпа ёки хурмони садақа қилади ва агар хоҳласа рўза тутади.

Ҳайвон ўлдирилган жойида баҳоланади. Овнинг бирор аъзосини кесиб, айб-нуқсонли қилиб қўйса, унинг нуқсонини тўлдиришга ўшани қилган киши зомин бўлади.

Агар бирон қуш пати ёки бирон ов оёқларини кесиб қўйса, шундан сўнг у ўзини ҳимоя қилиш доирасидан чиқиб қолса, унинг қийматини тўла ҳолда тўлаши вожиб. Чунки, у ундан ҳимоя воситасини кетказиш билан унинг тинчлиги, хотиржамлигини кетказган бўлади. Шу сабабли унинг жазосини ўтайди.

Туяқуш тухумини синдирганга унинг қиймати вожиб. Чунки тухум овнинг асли бўлиб, у, кейинчалик, овга айланиши мумкин эди. Шу боис, тухумдан ўлик жўжа чиқса, тириклик қиймати миқдорида жазо ўташ вожиб. Истеҳсонга кўра, бунда тухум тирик жўжа чиқариш учун тайёр эди. Вақти келмасдан аввал уни синдириш жўжанинг ўлимига сабаб бўлди.

 

Фавосиқ деб аталмиш жонзотлари қатл қилиш

Қарға, калхат, илон, чаён, сичқон, қопағон (қутурган) ит ва бўрини ўлдирганлик учун ҳеч қандай жазо йўқ.

Чумоли, бурга кана, чивин ва пашшани ўлдирган инсонга ҳам жазо белгиланмаган.

Бит ёки чигирткани ўлдирган одам хоҳлаганича бир сиқим таом ёки хурмо садақа беради.

Эҳромдаги инсон сўйган овидан мажбуран бирор нарса еса, егани миқдорида жазо вожиб.

 

Эҳромга кирган кишига ҳалол қилинган ов

Эҳромдаги кишига қўй, сигир, туя, товуқ ва хонаки ўрдакни сўйишга рухсат берилган. Зеро, булар ваҳший бўлмагани учун ов ҳисобланмайди.

Аммо оёғи попукли каптар, хонакилашган кийикни ўлдирса, унга жазо вожиб.  Бундан ёввойи “Баир” мустасно.

Эҳромдаги киши эҳромда бўлмаган кишининг овлаган ови гўштидан ейишида зарар йўқ. Модомики, эҳромдаги киши уни кўрсатиб қўймаган ва уни овлашга буюрмаган бўлса.

 

Ҳарам (Макка шаҳри)да ов қилиш

 ва дарахтларини кесиш

Эҳромнинг овини эҳромдан бўлмаган одам сўйса, унинг нархини фақирларга садақа қилади, холос. Чунки ов Ҳарам сабабли омонликка эришган. Аммо у сўйган одам учун садақанинг ўрнига рўза тутиб бериши жоиз эмас.

Ҳарамдаги ўт (майса, кўкат) ёки дарахтни кесса, агар у бирор-бир кишининг мулки бўлмаса ва уни одамлар ўстирмаган бўлса, у одам унинг қийматини тўлаши вожиб. Башарти, кўкат ёки дарахт қуриб қолган бўлса, тўламайди. Чунки ўсувчи бўлмаган дарахт учун товон йўқ.

Ҳарамнинг ўт-ўлани билан ҳайвон ўтлатилмайди, улар кесилмайди. Фақат “Изҳир” номли дарахтни кесиш мумкин, шунингдек, ўт-ўлан туркумидан бўлмаган қўзиқоринни ҳам териш мумкин.

 

Жазода шерик бўлиш

Қорин (ҳаж билан умрани бирга қилувчи)нинг ҳар бир қилган жинояти учун икки қон, муфрид (ёлғиз ҳаж қилувчи)га эса бир қон чиқариш вожиб. Икки қоннинг бири ҳаж, иккинчиси умра учун.

Эҳромдаги икки киши бир овни ўлдиришда шериклик қилса, уларнинг ҳар бирига тўла жазо вожиб бўлади. Чунки улар шерикчилик билан бўлса-да, жиноятни тўлиқ содир қилган.

Эҳромда бўлмаган икки одам Ҳарамнинг овини ўлдиришда шериклик қилса, уларнинг иккисига битта жазо вожиб. Чунки бу ўринда товон, сон (ўрин)дан бадал бўлиб, жиноятдан мурод жазо эмас. Демак, ўрин бирлашиш билан товон ҳам бирлашади.

Эҳромдаги киши овни сотса ёки сотиб олса, қилган савдоси ботил. У овни тирик ҳолда сотса, овнинг омонлигини бузган бўлади; агар ўлдиргандан кейин сотса, ўликни сотган бўлади.

Абу Бакр Розий. ТУҲФАТУ-Л-МУЛУК китобидан. -Б. 209
ИБХИТМ Матбуот хизмати
Отделы
популярные материалы
журнал Имам Бухарий сабоклари
Новости
  • 1
  • 2
  • 3
ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИГИДА СЕМИНАР-ТРЕНИНГ ЎТКАЗИЛДИ

ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИ…

26-07-2018 Hits:3216

26 июль куни АҚШ Тинчлик институтининг Марказий Осиё ва Афғонистон дастурлари бўйича директори Скот Ворден, АҚШ тинчлик институтининг катта илмий... Batafsil...

Самарқанд гавҳари

Самарқанд гавҳари

26-07-2018 Hits:3108

Давлатимиз раҳбари 2016 йил 18 октябрда Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимида Самарқанддаги Имом Бухорий ёдгорлик... Batafsil...

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро семинар‑тренинг бўлиб ўтди

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро сем…

25-07-2018 Hits:3229

2018 йил 24 июль куни Самарқанд давлат университетида ИБХИТМ ҳамкорлигида АҚШ Глобал илмий нашрлар директори Парвиз Моривидж ва Нью‑Йорк Бингемтон... Batafsil...

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

23-07-2018 Hits:3198

20 июль куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг мажлислар залида “Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик”... Batafsil...

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот марказига ташриф буюрди.

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбар…

16-07-2018 Hits:3004

15 июлъ куни Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Cиражуддин Қуреший Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Меҳмонни Имом Бухорий халқаро илмий‑тадқиқот... Batafsil...

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун 100 миллион доллар грант ажратилади

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун…

20-07-2018 Hits:3321

Президент Шавкат Мирзиёев Ядро физикаси институтида   Фанлар академияси ва илмий-тадқиқот институтлари вакиллари, академиклар, олимлар, ёш тадқиқотчилар билан мулоқот қилди.  Мамлакатимизда... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан Саудиядаги “Сунна ва турос ан-набавий маркази” ўртасида илмий-тадқиқот ва қўлёзмаларни ўрганиш бўйича ҳамкорлик ишлари йўлга қўйилди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

06-07-2018 Hits:2756

Жорий йилнинг 1–5 июлъ кунларида Малайзия Республикасида бўлиб ўтган “Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатларга бағишланган иккинчи халқаро конференция” ва “Қўлёзмаларни ўрганиш усуллари”... Batafsil...

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USIM) ВА ИБХИТМ ЎРТАСИДА ХАЛҚАРО АЛОҚАЛАРНИ ЎРНАТИШ БЎЙИЧА КЕЛИШУВ БИТИМИ ИМЗОЛАНДИ

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USI…

04-07-2018 Hits:2732

2018 йил 3-июль куни Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази вакиллари ва Малайзия ислом илмлари университети ректори профессор, Датоъ Муса Аҳмад... Batafsil...

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛАРНИ ЎРГАНИШ ЎҚУВЛАРИДА

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛА…

27-06-2018 Hits:2423

  Олдин хабар берганимиздек, Марказ илмий ходимларидан 3 нафари – О.Муҳаммадиев (Илмий котиб), Т.Эвадуллаев (Диний-маърифий тадбирлар бўлими бошлиғи) ва Й.Исаев. (Қўлёзмалар... Batafsil...

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамкорлик алоқалари юксак натижа беражак

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамко…

17-07-2018 Hits:2834

Жорий йилнинг 16 июль куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Ҳиндистон ислом маданияти маркази директори Сиражуддин Қурайши билан учрашув бўлиб ўтди. Мартабали... Batafsil...

Делегация Центра Имама Бухари нанесла визит в Малайзию

Делегация Центра Имама Бухари нанесла ви…

17-07-2018 Hits:917

Посольством Узбекистана в Малайзии ведется активная работа по продвижению инициатив и предложений президента республики, озвученных на Первом саммите ОИС по... Batafsil...

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ САМАРҚАНД БЎЛДИ

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ СА…

04-06-2018 Hits:1761

Туркиянинг Dirilispostasi.com номли интернет нашрида жорий йилнинг 4 июн куни бир гуруҳ туркиялик профессор ва докторлардан иборат делегациянинг Самарқандга, хусусан,... Batafsil...