فيديو
مركز الكتب
رواق
الضيوف

Mehmonlar

خريطة
Яндекс.Метрика

МЕРОС КИТОБИ(3-қисм)

المجموعة: Мунозара
تم إنشاءه بتاريخ 04 أيار 2018 الزيارات: 4320

Эр-хотиннинг ота-онаси билан бирга бўлган ҳолатидаги ўринлари

Эр-хотиннинг ота-онасига қолган мероснинг учдан бир қисми тегади. Бу масала эр ва ота-она ҳамда хотин ва ота-онани англатади.

Аммо ҳар иккала масалада отанинг ўрнида бобоси бўлса, саҳиҳроқ ривоятга кўра, бобосига мероснинг учдан бир қисми тўлиқ ҳолатда берилади.

Меросда бувининг ўрни

“Жадда” – ота ва онанинг онасидир.

Она, яъни буви битта бўлса ҳам, кўп бўлса ҳам, унга мероснинг олтидан бири тегади. Ҳақиқий буви она йўқ пайтида мероснинг олтидан бирини олади. Бу Пайғамбаримиз (с.а.в.): “Оналарга олтидан бирини беринглар”, деган ҳадисларига мувофиқдир.

Қизнинг ўрни

Қиз битта бўлса, қолган мероснинг ярмини олади. Аллоҳ таоло марҳамат қилади: “Агар якка қиз бўлса, унга мероснинг ярми берилур”. Агар қиз иккита ёки ундан кўп бўлса, уларга қолдирган мероснинг учдан иккиси тегади. Бу борада Аллоҳ таоло: “Агар меросхўрлар иккидан ортиқ аёл бўлса, уларга марҳум қолдирган нарсанинг учдан иккиси берилур”, деб марҳамат қилган.

Ўзининг қизи йўқ бўлса, ўғлининг қизи ҳам шундай ҳуқуққа эга. Аммо қизи билан бирга ўғлининг қизи бўлса, битта бўладими ёки кўп бўладими – уларга марҳум қолдирган нарсанинг олтидан бири берилади. “Такмилату-с-сулсайн” Ибн Масъуд (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадисда келади. У: “Пайғамбаримиз (с.а.в.)нинг қизига ярим ва ўғлининг қизига олтидан бирини такмилатан лиссулсайн (3\2) ҳолатда ҳукм қилганларини кўрдим”, – деди.

 

Опа-сингилнинг насибаси

Опа ёки сингилнинг ота-онаси бир бўлса, қолган мероснинг ярмини олади. Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

“Агар фарзандсиз бўлган бир эркак ҳалок (ўлса), агар синглиси қолган бўлса, қолдирган меросининг ярмини олур”.

Агар опа ёки сингил иккита ёки ундан кўп бўлса, уларга қолган мероснинг учдан иккиси тегади. Бу борада Аллоҳ таоло бундай деб марҳамат қилган:

“Агар сингиллар иккита бўлса, уларга қолдирган нарсанинг учдан иккиси тегур”. Туғишган синглиси йўқ бўлса, ота бир она бошқа синглиси ҳам шундай ҳуқуққа эга бўлади. Аммо ота бир сингил битта бўладими ёки ундан кўп бўладими – туғишган сингил билан бирга бўлиб қолса, такмилату-с-сулсайн бўлган ҳолда унга қолган мероснинг олтидан бир қисми берилади. Мерос олишда ва ўлжалар тақсим қилинган пайтда она бир сингил она бир укага ўхшаш, эркаклари ҳам аёллари ҳам бир хилдир.

 

Хотиннинг меросда белгиланган насибаси

Марҳум эрининг фарзанди ва ўғлининг фарзанди бўлмаса, хотинига битта бўладими ёки кўп бўладими қолдирган меросидан тўртдан бир қисми тегади. Бу борада Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

“У хотинларга сизлар қолдирган меросдан – агар фарзандларингиз бўлмаса, тўртдан бир ҳисса тегур”. Аммо фарзанди бўлса, хотинига қолдирган мероснинг саккиздан бири тегади. Бу ҳақда Аллоҳ таоло бундай деб марҳамат қилган: “Агар фарзандингиз бўлса, уларга сиз қолдирган мероснинг саккиздан бири тегур”.

Қариндошлик юзасидан меросхўрлик фарз юзасидан мерос олувчилардан қолган ёки улар бўлмаганида барча меросни олиш ҳуқуқига эга бўлган меросхўрликдир. Бу турдаги меросхўрга “Ал-асаба” дейилади.

 

Қариндош-уруғларнинг турлари

Асаба икки қисмга бўлинади. Биринчиси, Насабий қариндошлар. Иккинчиси, сабабий қариндошлар.

Насабий қариндошлар учта турга бўлинади:

- “Ал-асаба би-н-нафс”. Ўзи асаба бўлиб, маййитга аёл орқали насаби қўшилмаган шахс.

- “Ал-асаба би-л-ғайр”. Бошқанинг сабабидан асаба бўлади.

- “Ал-аасаба маъа-л-ғайр”. Бошқа билан бирга асаба бўлиш.

“Ал-асаба би-н-нафс” деб номланувчи меросхўрларга маҳрумга аёл киши воситасида боғланмаган, барча насаб жиҳатидан эркак қариндошлар кирадилар. Уларнинг сони ўн иккита бўлиб, қуйидагилардан иборат: Ота ва бобо (ва тўғри чизиқ бўйича юқорига қараб туташган ворислар), ўғил ва ўғилнинг ўғли (ва тўғри чизиқ бўйича пастга қараб туташган ворислар), туғишган ака-ука, ота бир ака-ука, туғишган ака-уканинг ўғиллари, ота бир ака-уканинг ўғиллари, туғишган амаки, ота бир амаки, туғишган амакининг ўғли ва ота бир амакининг ўғли.

Биринчи синф тартибга кўра иккинчи синфдан олдинда туради. Кейин иккинчи синф учинчи синфдан олдин, учинчи синф тўртинчи синфдан олдин, сўнг тўртинчи синф туради.

 

Қариндошларнинг бир хил бўлиб жамланиши

Бир синфдан бўлган икки киши жамланса, даража жиҳатидан устунроғи олдинга ўтказилади. Бунинг мисоли ўғил билан ўғлининг ўғли, чунки ўзининг ўғли набирасидан даража жиҳатидан яқин бўлгани учун муқаддамдир. Аммо иккаласи бир хил савияда бўлса, хусусиятга эга бўлгани олдинга ўтказилади. Бунинг мисоли туғишган ака-ука, ота бир ака-укадир. Чунки икки томонлама бўлган биродар бир томонлама бўлган биродардан доим устун туради

Абу Бакр Розий. ТУҲФАТУ-Л-МУЛУК китобидан. -Б. 261
ИБХИТМ Матбуот хизмати
الإدارات
المواد شعبية
Imam Buxoriy saboqlari مجلة
الأخبار
  • 1
  • 2
  • 3
ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИГИДА СЕМИНАР-ТРЕНИНГ ЎТКАЗИЛДИ

ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИ…

26-07-2018 Hits:6152

26 июль куни АҚШ Тинчлик институтининг Марказий Осиё ва Афғонистон дастурлари бўйича директори Скот Ворден, АҚШ тинчлик институтининг катта илмий... Batafsil...

Самарқанд гавҳари

Самарқанд гавҳари

26-07-2018 Hits:6128

Давлатимиз раҳбари 2016 йил 18 октябрда Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимида Самарқанддаги Имом Бухорий ёдгорлик... Batafsil...

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро семинар‑тренинг бўлиб ўтди

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро сем…

25-07-2018 Hits:6123

2018 йил 24 июль куни Самарқанд давлат университетида ИБХИТМ ҳамкорлигида АҚШ Глобал илмий нашрлар директори Парвиз Моривидж ва Нью‑Йорк Бингемтон... Batafsil...

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

23-07-2018 Hits:6361

20 июль куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг мажлислар залида “Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик”... Batafsil...

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот марказига ташриф буюрди.

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбар…

16-07-2018 Hits:5930

15 июлъ куни Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Cиражуддин Қуреший Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Меҳмонни Имом Бухорий халқаро илмий‑тадқиқот... Batafsil...

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун 100 миллион доллар грант ажратилади

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун…

20-07-2018 Hits:6326

Президент Шавкат Мирзиёев Ядро физикаси институтида   Фанлар академияси ва илмий-тадқиқот институтлари вакиллари, академиклар, олимлар, ёш тадқиқотчилар билан мулоқот қилди.  Мамлакатимизда... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан Саудиядаги “Сунна ва турос ан-набавий маркази” ўртасида илмий-тадқиқот ва қўлёзмаларни ўрганиш бўйича ҳамкорлик ишлари йўлга қўйилди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

06-07-2018 Hits:5110

Жорий йилнинг 1–5 июлъ кунларида Малайзия Республикасида бўлиб ўтган “Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатларга бағишланган иккинчи халқаро конференция” ва “Қўлёзмаларни ўрганиш усуллари”... Batafsil...

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USIM) ВА ИБХИТМ ЎРТАСИДА ХАЛҚАРО АЛОҚАЛАРНИ ЎРНАТИШ БЎЙИЧА КЕЛИШУВ БИТИМИ ИМЗОЛАНДИ

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USI…

04-07-2018 Hits:5152

2018 йил 3-июль куни Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази вакиллари ва Малайзия ислом илмлари университети ректори профессор, Датоъ Муса Аҳмад... Batafsil...

وفد أوزبكي برئاسة السيد عمروف نائب رئيس مركز الإمام البخاري الدولي للأبحاث العلمية يقوم بزيارة ماليزيا في الفترة 1 – 10 يوليو الحالي

وفد أوزبكي برئاسة السيد عمروف نائب رئيس …

17-07-2018 Hits:1601

الوفد الأوزبكي برئاسة السيد عمروف نائب رئيس مركز الإمام البخاري الدولي للأبحاث العلمية بزيارة ماليزيا في الفترة 1 – 10... Batafsil...

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛАРНИ ЎРГАНИШ ЎҚУВЛАРИДА

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛА…

27-06-2018 Hits:4107

  Олдин хабар берганимиздек, Марказ илмий ходимларидан 3 нафари – О.Муҳаммадиев (Илмий котиб), Т.Эвадуллаев (Диний-маърифий тадбирлар бўлими бошлиғи) ва Й.Исаев. (Қўлёзмалар... Batafsil...

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамкорлик алоқалари юксак натижа беражак

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамко…

17-07-2018 Hits:5393

Жорий йилнинг 16 июль куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Ҳиндистон ислом маданияти маркази директори Сиражуддин Қурайши билан учрашув бўлиб ўтди. Мартабали... Batafsil...

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ САМАРҚАНД БЎЛДИ

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ СА…

04-06-2018 Hits:3039

Туркиянинг Dirilispostasi.com номли интернет нашрида жорий йилнинг 4 июн куни бир гуруҳ туркиялик профессор ва докторлардан иборат делегациянинг Самарқандга, хусусан,... Batafsil...