Видео
Карта
книги центр
Галерея
Гости

Mehmonlar

Яндекс.Метрика

Биринчи даъвога иккинчи раддия

Категория: Фаолият
Создано 13 Декабрь 2017 Просмотров: 3304

ИШИДнинг “Жиҳодда қатнашмаётган кишилар жиҳодда юрганлар учун фатво бера олмайдилар!” деган даъволарига иккинчи раддия:

Исломда уламоларнинг бош-қаларга нисбатан шундай афзаллиги ва марта-баси борки, бунда ҳеч ким унга тенг кела олмайди.

Бу хусусда Қуръон ва Суннатда келган иборалар маълум ва машҳур, жумладан, Аллоҳ таолонинг ушбу ояти:

“Аллоҳ адолат ила туриб, албатта, Ундан ўзга илоҳ йўқлигига шоҳидлик бер-ди. Фаришталар ва илм эгалари ҳам. Ундан ўзга илоҳ йўқ. У азиз ва ҳаким зотдир”[1].

Бир шахснинг дин ва ибодатда афзал бў-лиши унинг фатво ишида мустақил бўлишини ва фатво беришга ҳақли эканини билдирмай-ди! Зотан, фатво иши афзалликка эмас, балки илмга боғлаб қўйилгандир.

Баъзи уламолар: “У Зоти пок гувоҳлик бе-риладиган энг улуғ иш – Ўзининг ягона эканли-гига илм эгаларини шоҳид қилиб келтирмоқда. Бу, илм ва илм аҳлининг афзаллигини кўрса-тади”, дейдилар.

Батаҳқиқ, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алай-ҳи васаллам уламолар пайғамбарларнинг илм-даги меросхўрлари эканликлари ҳақида шоҳид-лик бериб, шундай деганлар: “Албатта, олим-нинг обиддан афзаллиги ўн тўрт кечалик ой-нинг бошқа юлдузлардан афзаллигига ўхшай-ди. Албатта, уламолар – пайғамбарларнинг меросхўрларидирлар”[2].

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам-нинг ҳузурларида бири обид, иккинчиси олим бўлган икки киши ҳақида зикр қилинганида, у зот: “Олимнинг обиддан афзаллиги худди менинг энг қуйиларингизга нисбатан афзал-лигим кабидир”, – дедилар[3].

Аллоҳ таолонинг йўлидаги мужоҳид қанча-лик ажру савобга ва фазилатга эришмасин, ба-рибир, ўз илмига амал қиладиган олимнинг фа-зилати уникидан ўтиб тушади. Олимнинг обид устидаги ҳаққи ҳам жуда каттадир.

Энди амалларнинг энг афзали жиҳод экани ҳақида келган: “Эй, Аллоҳнинг Расули! Одам-ларнинг энг афзали кимлар?”, дейилди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:“Аллоҳнинг йўлида ўз жони ва моли билан жиҳод қиладиган мўминдир”, дедилар[4] мазмунидагиҳадислар бутунлай афзалликни ифода қилмайди. Дарҳақиқат, илм аҳли бу гапдан кўзда тутилган маънони ҳам баён қилиб берганлар:

Айний раҳимаҳуллоҳ шундай деган:

“Бу хосланиши керак бўлган умумий маъно-даги бир сўз бўлиб, уни “Бундай одам одамлар-нинг энг афзалларидан биридир”, деб тушуни-лади, деганлар. Шундай қилинмаса бўлмайди ҳам. Чунки, ҳадисларда келганидек, уламолар, шунингдек, сиддиқлар ҳам энг афзал кишилар-дир”[5].

Демак, бир шахснинг дин ва ибодатда аф-зал бўлиши унинг фатво ишида мустақил бўли-шини ва фатво беришга ҳақли эканини билдир-майди. Чунки фатво иши афзалликка эмас, балки илмга боғлаб қўйилган масаладир.

Ҳатто олимлар тарафидан диний билим-ларнинг тушунтириб берилиши, шаръий ҳукм-ларнинг баён қилиниши ва шариатга хилоф бўладиган ишларга раддиялар берилиши Аллоҳ таолонинг йўлидаги энг буюк жиҳод ҳисобланади.

Ибн Қоййим шундай деган: “Албатта, илм талаб қилишлик ҳам Аллоҳнинг йўлидан ҳисоб қилинди. Чунки, Исломнинг мавжудлиги жиҳод билан боғлиқ бўлгани каби илмга ҳам боғлиқ-дир. Бинобарин, диннинг мавжудлиги илм ва жиҳод биландир. Шунинг учун ҳам жиҳод икки хил бўлди: қўл ва қурол билан бўладиган жиҳод. Бундай жиҳодда иштирок этадиганлар бисёрдир. Иккинчиси эса ҳужжат ва баёнот билан бўладиган жиҳод. Буниси энди пайғам-барларнинг издошлари бўлмиш муайян одам-ларнинг жиҳодидир. Бу имомларнинг жиҳоди-дир. Бу жиҳод манфаати улкан, машаққати о-ғир ва душманлари кўп бўлгани учун ҳам ҳар иккала жиҳоднинг энг афзалидир. Баъзи саҳо-балар розияллоҳу анҳумлардан нақл қилини-шича, толиби илмга илм талаб қилиб турган ҳолатида ўлим келадиган бўлса, шаҳид бўлиб ўлади. Суфён ибн Уяйна: “Кимки илм талаб қиладиган бўлса, Аллоҳ азза ва жаллага байъат[6] қилган бўлибди”, деган. Абу Дардо: “Кимки илм олишга бориб келишни жиҳод эмас дейдиган бўлса, демак унинг ақли ва фикрида нуқсони бор экан”, деган”. [7]

ИШИДнинг ботил ғоялари ва уларга раддиялар / Доктор Имодуддин ибн Абдулваҳҳоб Хийтий.
Таржима ва изоҳлар муал-лифи А. Ҳофий. – Самарқанд:
Имом Бухорий халқаро маркази, 2017.-Б.29-33


[1] Оли Имрон, 18-оят. Асарда келган Қуръони карим оятларининг ўзбек тилидаги маъноларининг таржимаси шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳникидир. Фурқон 0.3 дастури.

[2] Ҳадисни Абу Довуд (рақ: 3641), Имом Термизий (рақ: 2685), Ибн Можа (рақ: 223 ) лар ривоят қилишган.

[3] Имом Термизий (рақ: 2685)  ривоят қилган.

[4] Ҳадисни Имом Бухорий (рақ: 2786), Имом Муслим (рақ: 1888) ривоят қилган.

[5] Умдатул Қорий шарҳу саҳиҳил Бухорий. Ж.14. – Б. 83.

[6] Байъат – [араб. – олди-сотди] шариатда кишиларнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга итоат ҳақида берган ваъдалари. Бу ваъдада аҳд берувчи шахс ўз итоати эвазига “савоб сотиб олиш” маъноси борлигидан “байъат” дейилган. Кейинги даврда халифалар, давлат бошлиқларига, кейинроқ эса давлат бошлиғидан бошқаларга, маълум раҳбарлик маъносидаги улуғларга ҳам байъат қилиш одати тарқалган. Тасаввуфда муриднинг шайхга қилган байъати “қўл бериш” дейилади. Қар. Тулепов А. Ислом ва ақидапараст оқимлар. Ўқув қўлланма. – Т.: Мовароуннаҳр, 2014. – Б. 393.

[7] Мифтааҳу дорус саодат. Ж.1. – Б. 70.

Ўзларини салафларнинг издошларимиз деб оламга жар соладиган кимсалар Ибн Қоййимнинг мана шу гапларини ўқиганмиканлар?! 

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

Отделы
популярные материалы
журнал Имам Бухарий сабоклари
Новости
  • 1
  • 2
  • 3
ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИГИДА СЕМИНАР-ТРЕНИНГ ЎТКАЗИЛДИ

ИБХИТМ ВА АҚШ ТИНЧЛИК ИНСТИТУТИ ҲАМКОРЛИ…

26-07-2018 Hits:3519

26 июль куни АҚШ Тинчлик институтининг Марказий Осиё ва Афғонистон дастурлари бўйича директори Скот Ворден, АҚШ тинчлик институтининг катта илмий... Batafsil...

Самарқанд гавҳари

Самарқанд гавҳари

26-07-2018 Hits:3451

Давлатимиз раҳбари 2016 йил 18 октябрда Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимида Самарқанддаги Имом Бухорий ёдгорлик... Batafsil...

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро семинар‑тренинг бўлиб ўтди

ИБХИТМ ва СамДУ ҳамкорлигида халқаро сем…

25-07-2018 Hits:3547

2018 йил 24 июль куни Самарқанд давлат университетида ИБХИТМ ҳамкорлигида АҚШ Глобал илмий нашрлар директори Парвиз Моривидж ва Нью‑Йорк Бингемтон... Batafsil...

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик

23-07-2018 Hits:3507

20 июль куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг мажлислар залида “Имом Бухорийга муносиб авлод бўлайлик”... Batafsil...

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот марказига ташриф буюрди.

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбар…

16-07-2018 Hits:3317

15 июлъ куни Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Cиражуддин Қуреший Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Меҳмонни Имом Бухорий халқаро илмий‑тадқиқот... Batafsil...

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун 100 миллион доллар грант ажратилади

Илмий ишланмаларни қўллаб-қувватлаш учун…

20-07-2018 Hits:3620

Президент Шавкат Мирзиёев Ядро физикаси институтида   Фанлар академияси ва илмий-тадқиқот институтлари вакиллари, академиклар, олимлар, ёш тадқиқотчилар билан мулоқот қилди.  Мамлакатимизда... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан Саудиядаги “Сунна ва турос ан-набавий маркази” ўртасида илмий-тадқиқот ва қўлёзмаларни ўрганиш бўйича ҳамкорлик ишлари йўлга қўйилди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

06-07-2018 Hits:3018

Жорий йилнинг 1–5 июлъ кунларида Малайзия Республикасида бўлиб ўтган “Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатларга бағишланган иккинчи халқаро конференция” ва “Қўлёзмаларни ўрганиш усуллари”... Batafsil...

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USIM) ВА ИБХИТМ ЎРТАСИДА ХАЛҚАРО АЛОҚАЛАРНИ ЎРНАТИШ БЎЙИЧА КЕЛИШУВ БИТИМИ ИМЗОЛАНДИ

МАЛАЙЗИЯ ИСЛОМ ИЛМЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ (USI…

04-07-2018 Hits:2967

2018 йил 3-июль куни Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази вакиллари ва Малайзия ислом илмлари университети ректори профессор, Датоъ Муса Аҳмад... Batafsil...

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛАРНИ ЎРГАНИШ ЎҚУВЛАРИДА

МАРКАЗ ИЛМИЙ ХОДИМЛАРИ ХАЛҚАРО ҚЎЛЁЗМАЛА…

27-06-2018 Hits:2623

  Олдин хабар берганимиздек, Марказ илмий ходимларидан 3 нафари – О.Муҳаммадиев (Илмий котиб), Т.Эвадуллаев (Диний-маърифий тадбирлар бўлими бошлиғи) ва Й.Исаев. (Қўлёзмалар... Batafsil...

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамкорлик алоқалари юксак натижа беражак

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамко…

17-07-2018 Hits:3096

Жорий йилнинг 16 июль куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Ҳиндистон ислом маданияти маркази директори Сиражуддин Қурайши билан учрашув бўлиб ўтди. Мартабали... Batafsil...

Делегация Центра Имама Бухари нанесла визит в Малайзию

Делегация Центра Имама Бухари нанесла ви…

17-07-2018 Hits:997

Посольством Узбекистана в Малайзии ведется активная работа по продвижению инициатив и предложений президента республики, озвученных на Первом саммите ОИС по... Batafsil...

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ САМАРҚАНД БЎЛДИ

ОЛИМ ВА ПРОФЕССОРЛАРНИНГ УЧРАШУВ ЖОЙИ СА…

04-06-2018 Hits:1894

Туркиянинг Dirilispostasi.com номли интернет нашрида жорий йилнинг 4 июн куни бир гуруҳ туркиялик профессор ва докторлардан иборат делегациянинг Самарқандга, хусусан,... Batafsil...